مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان رضوی خبر داد:

تدوین «منشور ماندگار» داده‌محور در منابع طبیعی خراسان رضوی/ مدیریت جامع آبخیز با مشارکت مردم و نخبگان دنبال می‌شود

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان رضوی با تشریح برنامه‌های این اداره‌کل در سال جاری، از اجرای پایلوت «منشور ماندگار» با هدف تصمیم‌گیری مبتنی بر داده، فعال‌سازی شورای مشورتی نخبگانی و تمرکز بر مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز برای مقابله با بحران کم‌آبی و ریزگردها خبر داد و تأکید کرد: رویکرد جدید منابع طبیعی استان، حکمرانی مردمی و عبور از پروژه‌محوری صرف به سمت هم‌افزایی دستگاهی و مشارکت بهره‌برداران محلی است.

به گزارش توسعه و اقتصاد پایدار؛ علی شکاری، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان رضوی، در نشست خبری با اصحاب رسانه با اشاره به رویکرد جدید این مجموعه اظهار کرد: سیاست محوری اداره‌کل در سال گذشته بر پایه «حکمرانی مردمی و مشارکت‌محوری» تعریف شده و تلاش کرده‌ایم جایگاه مردم را در پیشبرد اهداف منابع طبیعی بازتعریف کنیم.

وی با بیان اینکه منابع طبیعی کشور بیش از ۱۲۰ سال قدمت دارد، افزود: این سابقه تاریخی نشان‌دهنده اهمیت راهبردی این حوزه برای ایران است، اما امروز نیازمند تغییر رویکرد و حرکت به سمت تصمیم‌سازی مشارکتی و داده‌محور هستیم.

«منشور ماندگار»، تصمیم‌سازی مبتنی بر داده

شکاری یکی از نقاط ضعف گذشته را نبود بانک اطلاعاتی منسجم و قابل اتکا دانست و تصریح کرد: بر همین اساس، پروژه «منشور ماندگار» با هماهنگی استانداری به‌عنوان طرح پایلوت در استان آغاز شده تا همه فعالیت‌ها، پروژه‌ها و تصمیم‌ها بر مبنای داده‌های دقیق و لایه‌های اطلاعاتی تحلیل‌شده انجام شود.

به گفته وی، این طرح با برگزاری دوره‌های آموزشی، هماهنگی شهرستان‌ها و بهره‌گیری از مشاوران تخصصی دنبال شده و هدف آن تجمیع بانک داده‌ای واحد برای تصمیم‌گیری یکپارچه در سطح استان است. مدیرکل منابع طبیعی استان ابراز امیدواری کرد تا پایان سال جاری خروجی نهایی این پروژه عملیاتی شود.

راه‌اندازی شورای مشورتی با حضور نخبگان و دستگاه‌ها

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان رضوی از تشکیل شورای مشورتی با حضور ۱۳ عضو از دستگاه‌های مرتبط، دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی، نمایندگان سازمان‌های مردم‌نهاد و دستگاه‌های اجرایی خبر داد و گفت: تمامی تصمیمات کلان حوزه منابع طبیعی پیش از اجرا در این شورا بررسی و چکش‌کاری می‌شود.

وی افزود: در این شورا نمایندگانی از دانشگاه‌ها از جمله دانشگاه فردوسی مشهد، دستگاه‌های اجرایی، بخش آب منطقه‌ای، جهاد کشاورزی، شهرداری‌ها و فعالان محیط‌زیست حضور دارند تا تصمیمات با همفکری جامعه نخبگانی اتخاذ شود.

مدیریت جامع آبخیز، پاسخ به بحران کم‌آبی و فرونشست

شکاری با اشاره به دو چالش اصلی استان یعنی ریزگردها و بحران کم‌آبی اظهار کرد: مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز، محور اصلی برنامه‌های ماست. در شرایطی که بخش عمده منابع آب سطحی کاهش یافته و وابستگی به چاه‌ها افزایش یافته، باید تمرکز بر تولید و استحصال آب از طریق آبخیزداری تقویت شود.

وی افزود: با استفاده از مطالعات چندلایه و مشارکت بهره‌برداران محلی، تلاش داریم روان‌آب‌ها را هدایت و به تقویت سفره‌های زیرزمینی کمک کنیم تا از روند فرونشست زمین کاسته شود.

مدیرکل منابع طبیعی استان با اشاره به نتایج اقدامات بیابان‌زدایی در برخی شهرستان‌ها گفت: در مناطقی مانند تایباد و گناباد، اثرات پروژه‌های تثبیت شن‌های روان به‌طور ملموس قابل مشاهده است و زیرساخت‌هایی مانند اراضی کشاورزی، راه‌آهن و تأسیسات شهری از تهدید ریزگردها مصون‌تر شده‌اند.

مشارکت مستقیم دامداران در پروژه‌های مرتعی

وی از اجرای پروژه‌های الگویی در حوزه بیابان و مرتع خبر داد و افزود: در این طرح‌ها به‌جای واگذاری به پیمانکاران واسطه، به‌صورت مستقیم با دامداران قرارداد منعقد کرده‌ایم تا مدیریت و اجرای طرح‌ها در اختیار بهره‌برداران محلی باشد.

شکاری با اشاره به نقش مراتع در تأمین علوفه دام تصریح کرد: منابع طبیعی سالانه سهم قابل‌توجهی در تأمین علوفه و کاهش هزینه‌های تولید دامداران دارد که این موضوع در پایداری تولید پروتئین و لبنیات اثرگذار است.

تأمین زمین برای مسکن و انرژی‌های تجدیدپذیر

مدیرکل منابع طبیعی خراسان رضوی با اشاره به نقش زیرساختی این مجموعه در توسعه اقتصادی استان گفت: تأمین زمین برای اجرای طرح‌های ملی از جمله مسکن، استقرار صنایع و توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر از جمله اقدامات شاخص بوده است.

وی افزود: هزاران هکتار زمین برای احداث نیروگاه‌های خورشیدی و بادی در اختیار سرمایه‌گذاران قرار گرفته و استان در این حوزه جزو پیشگامان کشور محسوب می‌شود.

شکاری درباره نقش منابع طبیعی در مواجهه با مصرف آب صنایع فولادی اظهار کرد: موضوع تخصیص و مدیریت آب در حیطه وظایف دستگاه‌های متولی آب است و منابع طبیعی تنها در حوزه اراضی و صدور مجوزهای مرتبط با عرصه‌های ملی ایفای نقش می‌کند.

وی تأکید کرد: در صورتی که فعالیت معدنی یا صنعتی خارج از محدوده مجوزهای صادره و ضوابط قانونی انجام شود، برخورد قانونی و تشکیل پرونده صورت می‌گیرد، اما در چارچوب مجوزهای قانونی، امکان ممانعت وجود ندارد.

برنامه‌های بیابان‌زدایی در سرخس

مدیرکل منابع طبیعی استان درباره وضعیت ریزگردها در سرخس نیز گفت: در این منطقه مطالعات ویژه‌ای انجام شده و پروژه‌های بیابان‌زدایی و کنترل چرا با جدیت دنبال می‌شود. محدوده‌های مجاز چرای دام به‌دقت کنترل شده و توسعه فعالیت‌ها خارج از پروانه‌های صادره محدود شده است.

وی افزود: بخشی از کشت‌های بیابانی با مشارکت بخش خصوصی انجام می‌شود و منابع طبیعی نقش هدایت، نظارت و ارائه نقشه و شناسنامه اراضی را بر عهده دارد.

طرح کاشت «یک میلیارد درخت» و تأکید بر نگهداری

شکاری درباره انتقادات مطرح‌شده نسبت به نحوه کاشت نهال در قالب طرح ملی یک میلیارد درخت گفت: رویکرد ما صرفاً کاشت نمادین نیست، بلکه بر مشارکت مردم در نگهداری تأکید داریم. در بسیاری از پروژه‌ها، مسئولیت نگهداری به بهره‌برداران و بخش خصوصی سپرده می‌شود.

وی افزود: ایجاد پارک‌های جنگلی جدید با محدودیت‌های اعتباری، اجتماعی و حقوقی مواجه است، اما توسعه فضای سبز و زراعت چوب با رویکرد اقتصادی در دستور کار قرار دارد.

دعوت از رسانه‌ها برای تبیین نقش اقتصادی منابع طبیعی

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان رضوی با تأکید بر نقش رسانه‌ها در تبیین خدمات این مجموعه گفت: بسیاری از زیرساخت‌های اقتصادی استان از دل اراضی ملی و با حمایت منابع طبیعی شکل گرفته، اما کمتر به آن پرداخته می‌شود.

وی از اصحاب رسانه دعوت کرد با حضور در برنامه‌های هفته منابع طبیعی و نمایشگاه‌های مرتبط، روایت‌گر نقش منابع طبیعی در ایجاد اشتغال، گردش مالی و پشتیبانی از تولید باشند.

شکاری در پایان با اشاره به محدودیت منابع انسانی و اعتباری این اداره‌کل خاطرنشان کرد: حفاظت و آبادانی سرزمین نیازمند عزم همگانی است و بدون مشارکت مردم، دستیابی به توسعه پایدار در حوزه منابع طبیعی ممکن نخواهد بود.